Nieuwsbrief no. 35

juni-december 2002

Greep uit de inhoud:
Initiatiefgroep Natuurbeheer in Delft

samenwerking van Commissie Natuur en Milieu, Imkervereniging, IVN, Milieudefensie, Milieukompas, Natuurwacht, Vogelwacht en Werkgroep Groenbeheer Nootdorp | contactadressen: Leen van Doorn, Bizetstraat 23, 2625 AV Delft, tel. 2561141, Gert Jan Majoor, Gandhilaan 67, 2622 GD Delft, tel. 2617728, Bertus Laros, Oostblok 160, 2612 PG Delft, tel. 2140836 en Jacques Schievink, Maerten Trompstraat 17, 2628 RB Delft, tel. 015-2617035, e-mail ind@datadelft.com

A. Gemeente Delft | B. Hoogheemraadschap van Delfland; waterhuishouding | C. Planologie, streekzaken | D. TU Delft| Losse berichten

A. Gemeente Delft

[A1] Delftse stedelijke ecologische hoofdstructuur

Wij beloofden in deze nieuwsbrief terug te komen op de nota over de stedelijke ecologische structuur, die de gemeente voorbereidt. Dat werk heeft verdere vertraging opgelopen zodat we er nog geen verslag van kunnen doen.

[A2] Duurzaamheidsmonitor

In het najaar verscheen de duurzaamheidsmonitor van de gemeente Delft over 2000. Het is een uitgebreid document waaraan af te zien is dat er hard aan gewerkt is. De wethouder stelt de duurzaamheidsmonitor over 2001 op korte termijn in het vooruitzicht; als die publicatie er is zullen we er wat uitgebreider op ingaan.

[A5] Delftse Hout

Waterhuishouding Hertenkamp

De Initiatiefgroep heeft zich actief bemoeid met het zoeken naar een zo goed mogelijke oplossing voor de waterafvoer van de Polder van Nootdorp, m.n. waar het de gevolgen voor de Hertenkamp betreft. In augustus zijn het Hoogheemraadschap van Delfland en de gemeente hier eindelijk over om de tafel gaan zitten - in aanwezigheid van de IND. Delfland had toen een eerste schets klaar van een plan waarbij voor de waterafvoer ook gebruik zou worden gemaakt van de waterpartijen in het centrale deel van de Hertenkamp. Via een doorsteek bij het dierenpark zou dat gerealiseerd kunnen worden. Delfland zou de schets op korte termijn verder uitwerken en - die eis stelde de gemeente terecht - er een uitgebreide onderbouwing aan toevoegen waaruit moet blijken dat de verhoogde piekafvoer niet kan worden opgelost door (bergings)maatregelen in het achterliggende gebied. Die korte termijn is nu wel wat lang aan het worden ...

terug naar begin

[A14] Aanpak van oevers

De aanpak van de Delftse oevers heeft na de reconstructie van berm en oevers aan de Emmalaan nog geen vervolg gekregen. Op de rol voor afgelopen najaar stonden immers Maria Duijstlaan, Oude IJsbaan, Esdoornlaan, Telderslaan, TNO-vijver, Delftechpark, Mahlerstraat, Krakeelhof en Tanthof-west. (Het complete uitvoeringsschema staat in nieuwsbrief 33.) Ook de ecologische aanpak van de problemen in het Hof van Delftpark is nog niet tot uitvoering gekomen. Erg teleurstellend.

Emmalaan

Foto: Stan van Adrichem. Met dank aan de wijkkrant Wippolder.

Na de aanleg van de nieuwe bermen en oevers aan de Emmalaan, is de ontwikkeling van de bermen de gehele zomer en nazomer 'spontaan' verlopen. Voor sommige bewoners en in het bijzonder de kapper was dit spontane gedoe iets te veel van het goede.

Wij kunnen ons het overigens goed voorstellen. De eerste zone van de berm langs de straat had wel wat 'netter' bijgehouden kunnen worden. Wat ons betreft hadden de klachten niet te maken met - een suggestie die wel eens gewekt wordt - het natuurvriendelijk-zijn van de oevers, maar met de verwaarloosde indruk die al die ruderale planten en zaailingen van bomen op de nog open grond maakten. Er zijn bij projecten van natuurvriendelijke oevers altijd wel enkele lieden die ertegen in het geweer komen. Bij het beheer van deze oevers en de naastgelegen bermen in woonstraten doet men er goed aan om dit gezeur niet in de hand te werken.

terug naar begin

B. Hoogheemraadschap; waterhuishouding

[B2] Voortgang uitvoering waterbeheersplan: structuurspoor

Mede naar aanleiding van de kritiek op het achterblijven van de realisering van de 'groene' beleidspunten uit het Waterbeheersplan 1999-2003 nam Delfland het initiatief om de ideeën over het structuurspoor snel verder uit te werken. In het kader daarvan vond in juli een raadpleging plaats van partijen als de provincie, Natuurmonumenten, Groenservice Zuid-Holland en ook de Initiatiefgroep Natuurbeheer. We hebben in dat overleg o.a. de volgende suggesties gedaan:

  • ruimte voor oevers combineren met aanpak van oeversafslag zoals die in vele hoofdwatergangen in Delft plaatsvindt (Delfland heeft inmiddels een pilotproject opgezet waarin 5 oevers zijn opgenomen waar hiermee ervaring moet worden opgedaan).
  • het inzetten van meer peilschommelingen om de oevervegetaties te revitaliseren; die oevervegetaties dragen vervolgens bij aan het herstel van rijke levensgemeenschappen van oevers en water, die op hun beurt veerkracht aan het watersysteem leveren (het zg. zelfreinigend vermogen). Hiervoor zijn ook mogelijkheden in tal van waterbergingsprojecten (ABCD).
  • deze aanpak ook op uitgebreide schaal op het stedelijk gebied betrekken (denk aan voorbeelden als de watergangen in Klapwijk (Pijnacker), de waterpartij in Emerald, Haagse beek en Thijssevaart. Sluit aan op en geef vaart aan de gemeentelijke waterplannen van Delft en Den Haag.
  • maak sneller werk van de Groene Keur.

[B15] Waterkansenkaart Delfland, deelgebied Oostland

In november stelde het algemeen bestuur van Delfland de Waterkansenkaart Delfland voor het deelgebied Oostland vast. De kaart voor dit deelgebied moet als pilot fungeren voor de drie andere deelgebieden van Delfland.

De waterkansenkaart voor het Oostland is een overzichtelijk document geworden, waaruit de kansen van waterbeheer versus verschillende andere domeinen (bijvoorbeeld veiligheid, seizoensberging t.b.v. droge tijden, natuurpotentie, stedelijke ontwikkelingen) goed uit de verf komen. Op een beleidskaart worden de thema's bovendien allemaal nog eens tot een 'beleidskaart' (zie rechts) bij elkaar geveegd en wordt duidelijk wat de "eisen", "wensen" en "kansen" zijn. Het komt er nu op aan dat het document zich een plaats verovert bij de ruimtelijke plannenmakers van provincie (streekplan) en gemeenten.

terug naar begin

[B13] Discussie waterbeheer Zuid-Holland

Vanaf eind 2000 is in kringen van de Zuid-Hollandse natuur- en milieubescherming discussie gevoerd over de gevolgen van het actuele waterbeleid voor natuur en landschap en over voorstellen voor waterbeheer die groene waterschapsbestuurders daaraan zouden kunnen ontlenen. In oktober is daarover met vertegenwoordigers van Consept (het samenwerkingsverband van 7 Zuid-Hollandse N&M organisaties) van gedachten gewisseld, en in januari wordt de discussie met groene waterschapsbestuurders in Zuid-Holland voortgezet.

Het waterbeheer is sinds de bijna-overstroming van het rivierengebied in 1995 en de wateroverlast in sommige lage gebieden van Nederland in 1998 grondig heroverwogen. De commissie Waterbeheer in de 21ste eeuw heeft dat in 2000 allemaal netjes opgeschreven en de minister van Verkeer in Waterstaat heeft dat toen in Anders omgaan met water, Waterbeleid in de 21e eeuw vastgelegd. "Ruimte voor water" is de rode draad in dat beleid. Technische oplossingen als sterkere gemalen, volstaan niet meer als mensen in deze lage-landen-bij-de-zee kunnen blijven leven.

De richting waarin het waterbeleid dus verandert, biedt aan natuur en landschap tal van kansen. Watereisen stellen bijvoorbeeld hardere grenzen aan waar nog gebouwd kan worden en het waterbeleid wordt zo een zelfstandige factor in de ruimtelijke ordening. De trits vasthouden-bergen-dan pas afvoeren biedt voorts betere kansen voor gebiedseigen watersystemen. Dit betekent bijvoorbeeld ook veel meer fluctuaties in de slootpeilen in de polders, wat weer aan herstel van oever- en moerasvegetaties kan bijdragen.

Maar het is evenmin ondenkbaar dat de bescherming van natuur en landschap met innerlijke tegenstrijdigheden wordt geconfronteerd. In agrarisch veenweidegebied bijvoorbeeld heerst nu doorgaans een peilregime van hoog zomerpeil en lager winterpeil. De bedenkingen hiertegen zijn velerlei. Voor het instellen van dat hogere zomerpeil is o.a. nodig dat "gebiedsvreemd" rivierwater wordt ingelaten en dat is voor de natuur ongewenst. Maar het omgekeerde (hoger winterpeil, lager zomerpeil, ook wel het "natuurlijke peil" gedoopt) is ook niet zonder problemen. Zo'n "natuurlijk" peilregime mag dan voor de oevernatuur gunstig zijn, maar het versnelt wel de mineralisatie van veen (die treedt vooral in de zomer op) en dus de bodemdaling. Door deze ogenschijnlijk nogal technische discussie speelt dan vanzelfsprekend ook nog hoe we het beste zeldzame natuurtypen als schraallanden kunnen beschermen. Een voorlopig resultaat van de discussies is dat het vizier meer gericht moet worden op grondwater. Dat is bepalend voor het lokale ecosysteem en wordt lang niet alleen door slootpeilen aangestuurd.

We komen hier ongetwijfeld op terug. De stand van zaken in deze discussie dd. mei 2001 (niet helemaal bijgewerkt dus) is hier te vinden.

terug naar begin

C. Planologie; streekzaken

[C3] Streekplan Zuid-Holland West

In ons commentaar op het ontwerp-streekplan Zuid-Holland West gaat het om de volgende punten:

  • de bevoegdheden om bestemmingsplannen in overeenstemming met het streekplan te krijgen;
  • glastuinbouw: de ruimtevraag samen met het totaal areaal aan bedrijventerreinen bekijken;
  • glastuinbouw: grote vraagtekens bij de duurzaamheid van zg. moderne locaties en vraagtekens bij de economische strategie;
  • Groenblauwe Slinger krijgt een te sterk accent op (dag)recreatie;
  • gebruikmaken van dynamiek bij herstel van oever- en waternatuur;
  • de twijfelachtige zeewaartse strategie t.a.v. de kustverdediging;
  • piekberging Woudse polder.

De volledige tekst van de reactie staat hier.

Hoewel we over de aansluiting van het structuurplan Haaglanden met het nieuwe streekplan wel een kritische opmerking maken, was ons toch ontgaan dat de verschillen zo groot zijn als het stadsgewest Haaglanden in zijn commentaar laat weten. In de nieuwsbrief Regionieuws rept het stadsgewest zelfs van "een groot aantal punten", o.a. op het gebied van bebouwingscontouren, verstedelijkingsbehoefte en openbaar vervoer. Dát zulke verschillen nu dreigen te ontstaan, schept een planologisch-juridisch volkomen idiote situatie. De beweringen van tal van regionale bestuurders dat zoiets echt niet zou gebeuren, zijn dus niet meer geweest dan bezweringen.

terug naar begin

[C6] 5e nota ruimtelijke ordening; regeringsbeleid

Het intussen gesneuvelde Kabinet Balkenende wist na zijn aantreden niet hoe snel de bescheiden ambities van de 5e nota Ruimtelijke Ordening om zeep moesten worden geholpen. Vastgoedtypes en andere vrije jongens zagen natuurlijk niets in "rode contouren" en het wetenschappelijke inzicht dat meer asfalt echt niet helpt tegen de files (Nederland heeft al het dichtste wegennet van Europa). Als het buitenstedelijk gebied verrommeld is en de files staan vast op nog veel meer en bredere wegen, ach dan zien we wel weer. Dan hebben we daar tenminste maar weer aan verdiend, denkt men kennelijk.

Dat de levensfilosofie in deze kringen ook een sterke anti-natuur component heeft, kon men - mocht men daar nog aan twijfelen na het besluit dat er geen geld meer was voor natuuraankopen - vaststellen bij de stemmingen op 5 november in de Tweede Kamer. De inkt van de nieuwe flora- en faunawet is nog niet droog, of de slimme dieren waar een vastgoedproleet, een advocaat van kwade zaakjes of een CDA-politicus (die staan in zulke debatjes altijd vooraan te krijsen) intellectueel niet tegen op kan, moeten maar weer bejaagd worden. Maar het ging nog om veel andere zaken. Het treurig overzicht hebben we hier neergezet.

[C17] Polder van Biesland: pilotproject Boeren voor Natuur

De Initiatiefgroep en veehouder Jan Duijndam zijn nauw betrokken bij het ontwikkelen van een pilotproject voor de Polder van Biesland. In deze proef wordt samen met medewerkers van Alterra (Wageningen), de provincie Zuid-Holland en het ministerie van LNV geprobeerd een nieuw, aansprekend voorbeeld te maken van een modern, natuurgericht veehouderijbedrijf, waarbij de productie van (biologische) melk niet meer de enige doelstelling van het bedrijf is, maar bijvoorbeeld ook groene en blauwe diensten. De opzet gaat uit van een nieuw financieringsmodel, het extensiveren van het agrarisch gebruik van aanzienlijke delen van de polder, het opnemen van ambitieuze natuur- en landschapsdoelen in de bedrijfsvoering en het inspelen op actuele ontwikkelingen op het terrein van het waterbeheer (berging, peilfluctuaties, oevernatuur e.d.).

De komende paar maanden moeten nog enkele lastige klippen worden omzeild om deze pilot het groene licht te geven. Zo wordt er in januari een bijeenkomsten over de financiering gehouden en vindt er een "wintersymposium" (24 januari) plaats over dit onderwerp.

Een eerste aanzet voor het plan is door ons in het voorjaar van 2002 opgesteld. We geven deze link hier met veel voorbehoud, want de discussies over het plan zijn nog in volle gang en zullen er op enkele punten zeker anders uitzien.

terug naar begin

D. TU Delft

[D4] Stedebouwkundig plan TUD, masterplan

In juli '02 kwamen plannen naar buiten voor het TU-zuid gebied en recentelijk ook voor het TU-noord gebied.

Op het TU-zuid gebied (tussen Kruithuisweg en Karitaat Molensloot) van 126 ha wordt een Technopolis gedacht met het accent op hightech- en r&d bedrijven. Dat is niets nieuws, zo'n soort bestemming staat al minstens een jaar of zes op de kaart van de diverse overheden en het TU-bestuur, maar nieuw en ietwat vreemd is toch wel dat de feitelijke ontwikkeling aan de TUDelft en vastgoedontwikkelaars wordt overgelaten. Zonder risico is dat zeker niet, ook al is er voor de oevers van de Thijssevaart bescherming geregeld en worden er wandel- en fietsverbindingen met het recreatiegebied ten zuiden van de TU-wijk voorzien. Een Londens bureau (Gensler) zal de plannen uitwerken.

Het TU-noord gebied wordt een gebied met studentenwoningen, een ontmoetingsplaats voor buitenlandse studenten en mogelijk een hotel. Punt van zorgelijke aandacht is hier de toekomst van de botanische tuin, die immers een belangrijke (broed)vogelbevolking herbergt en ook een stinsenflora kent die het beschermen waard is. De nieuwe bestemming van de oude panden aan Mijnbouwstraat, Mijnbouwplein en Kanaalweg hoeft hierop geen inbreik te zijn, maar de geruchten die eind juli in de pers kwamen over de omvorming van de tuin naar "bomen, gras en paden", wijzen erop dat sommige TU-bestuurders misschien denken dat "hoogwaardig" groen zich door steriliteit kenmerkt. Mocht dat zo uitpakken, dan zullen we ze van zulke opvattingen gedocumenteerd afhelpen.

Losse berichten

Kustmail

De DiGiTaLe DuiNKRaNT van de Stichting Duinbehoud en de E-mail nieuwsbrief KustMail van het samenwerkingsverband Kust en Zee (EcoMare, Stichting de Noordzee, Stichting Duinbehoud en Kustvereniging EUCC) zijn samengevoegd tot een: MAANDELIJKSE E-MAIL NIEUWSBRIEF OVER KUSTBEHEER, met informatie over beleidsontwikkeling, wetgeving, beleidsuitvoering, projecten, publicaties en bijeenkomsten, in het bijzonder op het gebied van integraal kustbeheer, natuurbeleid en beheer. Aanmelden kan via nieuwsbrief@kustenzee.nl met de vermelding 'aanmelding'.

Tentoonstellingen in De Papaver

  • tot 5 januari: Vogels in en om Delft, 40 jaar Vogelwacht Delft
  • 12 januari t.e.m. 2 maart: Afval in de natuur

De Papaver, Korftlaan 6, open van ma-vr van 10-17 u., zo 13.30-16.30 u.

Hyperlinks

  • Handboek implementatie milieubeleid: www.minvrom.nl/eu-milieubeleid
  • Milieuhulp: www.milieuhulp.nl
  • Handboek Kaderrichtlijn Water op www.waterland.net/eu-water
  • Het Dashboard of Sustainability is een gegevensbank met meer dan 60 sociale, ecologische, economische en institutionele indicatoren voor alle aan het VN-systeem van nationale rekeningen deelnemende landen. De gegevensbank is gekoppeld aan visuele presentatiesoftware, die beoogt op één computerscherm een totaaloverzicht van de duurzaamheid van de beschouwde regio('s) te geven. Ook is het mogelijk naar eigen inzicht de presentatie aan te passen. Naar eigen zeggen is het systeem succesvol toegepast om op de duurzaamheidstop van Johannesburg een overzicht te geven van de ontwikkelingen sinds de top van Rio. De software, handleiding en voorbeelden kunnen gratis gedownload worden van esl.jrc.it/envind/dashbrds.htm

 terug naar begin

Literatuuraanwinsten Initiatiefgroep in de periode juni-december 2002

[de complete lijst van de literatuur waarover de Initiatiefgroep de beschikking heeft staat ook op deze netplek]

  • Uitvoeringsbijeenkomst 'A12 vernieuwd op de weg', overeenkomst inzake het integrale benuttingsproject i.h.k. v. Bereikbaarheidsoffensief Haaglanden, stadsgewest Haaglanden, RWS, prov. ZH
  • Rijksbermen … rijke bermen!, folder RWS-DWW, okt. 1999
  • Een nieuwe waterlijn, brochure over het nieuwe directoraat generaal Water van het ministerie van Verkeer en Waterstaat, feb 2002
  • Dynamiek in de Delta, economische monitor Zuid-Holland 2002, Nyfer / prov. ZH, juni 2002. Het is het eeuwige liedje: A. bereikbaarheid en congestie vormen een risico voor een goede welvaartsontwikkeling, maar tegelijkertijd is B. aantasting van de woonomgeving dat ook. Om A. op te lossen wordt doorgaans B. slechter, maar daar gaat dit rapport niet op in.
  • Op zoek naar zoogdieren, 50 jaar Vereniging voor Zoogdierkunde en Zoogdierbescherming 1952-2002, KNNV uitgeverij/VZZ 2002
  • Gebruik van bestrijdingsmiddelen door gemeenten in Zuid-Holland, Zuid-Hollandse Milieufederatie, Rotterdam juli 2002
  • Technisch rapport golfoploop en golfoverslag bij dijken, TAW, mei 2002
  • Opstellen voor een methodiek voor ecologisch beheer en onderhoud, toegepast in de waterberging De Lepelaar, scriptie van R. Bruinen, Hogeschool Delft
  • Waterlandschappen, waterbeheerders bouwen aan de cultuurhistorie van de toekomst, brochure van het RIZA, 2002
  • Jaarverslag Zuid-Hollandse Milieufederatie 2001
    Ten onrechte wordt in de aanbiedingsbrief gemeld dat bij projecten als Tweede Maasvlakte en de A4 Midden-Delfland getracht wordt een plan te formuleren dat zal leiden tot een integrale kwaliteitsverbetering. Zeker, negatieve gevolgen worden enigszins verzacht, maar integrale kwaliteitsverbetering?
  • Watertovenaars, Delftse ideeën voor nog 200 jaar Rijkswaterstaat, onder redactie van K. d'Angremond e.a., 1998
  • Delftse Duurzaamheidsmonitor 2001, juni 2002
  • Wegwijzer directie Groen, Water en Milieu, prov. Zuid-Holland
  • ABCDelfland: samen werken aan water, maatregelen tegen wateroverlast en overstromingsgevaar, brochure Delfland, okt. 2002
  • Veertig bevlogen jaren, jubileumuitgave Vogelwacht Delft e.o.
  • Meerjarenprogramma economie 2002-2006
    • deel 1 uitvoeringskader Provinciaal Economisch Beleid
    • deel 2 uitvoeringsprogramma Provinciaal Economisch Beleid
  • Dynamiek in de Delta, economische monitor Zuid-Holland 2002, Nyfer
  • Bronnen voor nieuwe natuur; richtprijzenlijst 2002/2203 plantmateriaal
  • Jaarverslag en milieujaarverslag 2001 Hooheemraadschap van Delfland - special van Delflands Peil (2002/2)
  • Waterkansenkaart Delfland, deelgebied Oostland, bestuurlijke samenvatting, okt. 2002
  • Nadeelcompensatie, folder over de verordening behandeling verzoeken nadeelcompensatie, Hoogheemraadschap van Delfland, 2002
  • Oeverafkalving, oorzaken en oplossingen, folder Hoogheemraadschap van Delfland, 2002
  • Werken aan waterkwaliteit, samenwerkingsprojecten 2002, brochure Hoogheemraadschap van Delfland, 2002
  • Integraal ontwerpen - van zon tot magma - , uittreederede Jon Kristinsson, TUDelft 2002
  • Modelling Interception and Transpiration at Monthly Time Steps, dissertation Marieke de Groen, april 2002
  • Streefbeeld stadswateren Overijssel, Tauw-prov. Overijssel, 2001
  • Het milieu in de regio Rotterdam 2002, DCMR 2002
  • Kerncijfers toerisme en recreatie, prov. Zuid-Holland
  • Wat de planten in de regio Delft ons vertellen, C.J. Nonhof, KNNV regio Delft e.o., 2002
  • Staat van de Natuur 2002, een graadmeter voor de natuur in Zuid-Holland, provincie Zuid-Holland. "De achteruitgang in natuurwaarde van de vegetatie in de duinen, het deltagebied en de natuurterreinen in het veenweidegebied is gestopt en omgezet in herstel. Ook de vegetatie van het agrarisch veenweidegenied gaat gemiddeld niet verder achteruit en met name de sloten laten een herstel zien."
  • Tussenbalans 2002, uitvoering beleidsplan Milieu en Water, provincie Zuid-Holland, september 2002
  • Overzicht van probleemstoffen in het milieu, bestrijdingsmiddelen in Zuid-Holland, folder dec. 2002. "Voor ongeveer 28 stoffen wordt de MTR-waarde voor oppervlaktewater vaak en in hoge mate overschreden. (...) De hoge concentraties bestrijdingsmiddelen zijn vaak teeltgebonden." (volledige tekst is te downloaden van de webstek van de provincie: www.pzh.nl).

    Digitaal:

  • Structuurvisie Westlandse Zoom, stadsgewest Haaglanden, 2002 (Westlandse zoom.pdf)
  • Transport And The Economy, The Myths And The Facts, T-E + SNM, december 2001 (BrochureMyths.pdf)
  • Stad en land in een nieuwegeografie, Maatschappelijke veranderingen en ruimtelijke dynamiek, Wendy Asbeek Brusse, Harry van Dalen, Bart Wissink, (WRR) Sdu 2002 (v112.pdf)

terug naar begin


Laatste wijziging: 31 december 2002, e-mail ind@datadelft.com