Mededelingen periode april-mei 2002

Initiatiefgroep Natuurbeheer in Delft

 

10-06-2002

Abonneren?
verzoek sturen naar
ind@datadelft.com

tijdschriften, periodieken, nieuwsbrieven

  • Argus 2002/1 | over wat er terecht zal komen van de bescherming van vos, roek en steenmarter | kritiek van weidevogelaars om verschraling van in natuurterreinen omgezette landbouwgebieden | mordicus tegen het uitzetten van visarenden
  • De Levende Natuur 103/2 | melkveehouderij in natuurgebieden: effecten voor de boer en de natuur (een experiment in het stroomdal van de Drentse A). M.n. de graslandvegetatie op drie verschillende bodemtypen wordt vergeleken. Nieuw website adres: www.delevendenatuur.nl
  • De Slag, nieuwsbrief over de duinen tussen Monster en Katwijk 2002/2 | natuur Berkheide hersteld
  • De Water nieuwsbrief nr. 80 | waterschappen moeten zelf het goede voorbeeld geven bij de terugdringing van diffuse bronnen | hormoonontregelende stoffen in het oppervlaktewater
  • De Water nieuwsbrief nr. 81 | biodiversiteit in de Noordzee | actief randenbeheer voor schoon water in Noord-Brabant | nieuwe beheerstrategie nodig voor uiterwaardennatuur i.v.m. stromingsbelemmering
  • Delflands Peil 9/1 | Europese kaderrichtlijn water: gevolgen voor het Nederlandse waterbeheer | startbijeenkomst deelstroomgebiedsvisie Midden-Holland
  • EOS 2002/4 | over het vergaan van soorten | hoe de veerkrachtige natuur zijn werk doet in vervuilde stortplaatsen
  • Gorteria 28/2&3 | bijzonder fonteinkruid op Texel | 20.000 exx. Groenknolorchis in Nederland, met een zwaartepunt in het laagveengebied
  • Groen, water en milieu 2002/3 | toekomsttraject "de top 2020", wat de bouwstenen moet opleveren voor een collegeprogramma in 2003. Merkwaardige aanpak, want het lijkt erop dat democratische besluitvorming (Beleidsplan Milieu en Wwater bijvoorbeeld) wordt omzeild | milieu in ruimtelijke plannen
  • Groen, water en milieu 2002/4 | Integrale kijk op stedelijke ontwikkeling in Drechtsteden
  • Groen, water en milieu 2002/5 | inschrijving landschapsprijs 2002 | provincie wil versnelde aanleg van groen rond de stad | 50 milj. Euro voor nieuwe groenplannen in ZH | rol van de provincie in nieuwe flora- en faunawet (m.n. schadebestrijding)
  • H2O 35/7 | toilet zonder water voor veel partijen interessant | watertoets in Noord-Holland per 1-7-2002 | waterberging in natuurgebieden: belangrijk onderscheid tussen bestaande en 'nieuwe' natuur | rapport van LEI en NEI: zuiveringsheffing koppelen aan verbruik van drinkwater
  • H2O 35/8 | Nederland belangrijkste slachtoffer van wateroverlast Rijn | neerslag en niet verminderde waterwinning is oorzaak van grondwateroverlast bij Heemstede | waterberging in combinatie met recreatie | grondwaterbescherming afhankelijk van ruimtelijke ordening (in drie dimensies)
  • H2O 35/9 | afkoppeling is geen hype | meervoudig ruimtegbruik en waterberging
    Tabel. Overzicht innchtingsmodellen voor vasthouden en bergen van water.(uit H2O 2002/9)

inrichtingsmodel

type berging

functie combinaties

waterkwaliteit

peilfluctuatie

frequentie

1 bergingsboezem

voorraadberging en seizoensberging

recreatie,wonen, landbouw, nieuwe natuur

gebiedseigen

1 m

>jaarlijks

piekberging

boezemwater

l,5 m

1-100 jaar

2 inlaatpolder

piekberging

robuuste natuur,landbouw

boezemwater

1-2,5 m

l-l00 jaar

noodberging

> 100 jaar

3 binnenpolder

piekberging

landbouw,afhankelijk van frequentie waterberging

polderwater

l-l,5 m

1-100 jaar

4 verbrede waterlopen, flexibel peilbeheer

voorraadberging en seizoensberging

natuur, landbouw

gebiedseigen

0,6-l,0 m

>jaarlijks

piekberging

1-100 jaar

5 nieuwe waterplassen

seizoensbergmg

recreatie, wonen,energie-opslag,natuur

gebiedseigen

l,0 m

jaarlijks

piekberging

recreatie, wonen, energie- opslag, robuuste natuur

boczemwater

l,5 m

l-l00 jaar

6 nieuwe moerassen

voorraadberging en seizoensberging

natuur, extensieve landbouw en recreatie

gebiedseigen

0,5 m

> jaarlijks

piekberging

l-l00 jaar

7 Bergingspolders in stadsrand

voorraadberging en seizoensberging

wonen, recreatie, energie natuur

stedelijk water bij afgekoppeld rioolstelsel

0,5 m

> jaarlijks

piekberging

wonen, recreatie, energie, robuuste natuur

l-l00 jaar

terug naar begin

  • Midden-Delfkrant nr 105 - jubileumnummer 25 jaar MD-vereniging | Belvedèreproject | De pappot van de lepelaar (art. van Ellen S.) | De maffia van de vogelwereld - een schandalig artikel van ene A.A. Olsthoorn over kraaiachtigen ("Ontelbare nesten van broedende zangvogels worden door deze stropers verstoord" - deze meneer wil uiteraad ook weer graag op vossen schieten ....)
  • MilieuActief 27/ mrt 2002 | interview met gebiedsgedeputeerde Dekker. " Een kwalitatief hoogwaardige leefomgeving met veel groen is ook in het belang van het bedrijfsleven. Dus zet nou eens een hek om de waardevolle natuur en dwing jezelf tot een scherpere ordening binnen de rode klomp." | verzet van bewoners van IJsselmonde tegen nieuwe natuur
  • Milieudefensie magazine 31/5 | Herman Wijffels pleit voor groen regeeracoord
  • Milieusensor 5/1 | Rijnmond en milieu: is er ruimte voor toekomst? | Greenpeace inde haven van Rotterdam
  • Natuur en Milieu 2002/4 | geblunder rond de hamster | essay van Roelf de Boer (Arcadis) om de plannen voor de open ruimte nu ook eens uit te voeren; hij biedt 6 modellen. Een treffende analyse van het gebrek aan uitvoering van het vele rijksbeleid: "Erger is dat onduidelijk blijft wie al dit moois moet uivoeren. Je kunt dat positief zien: de centrale overheid nodigt velen uit de handschoen op te pakken. Maar een cynicus zou kunnen zeggen dat het rijk onder het mompelen van "god zegen de greep" zijn beleid over de schutting kiepert, waar een woud van diensten, lagere overheden, adviesbureaus en projectontwikkelaars wacht om het naar eigen inzicht gestalte te geven."
  • Natuur en Milieu 26/5 | de groene balans van 4 jaar Paars II, een nogal genuanceerde opsomming van 10 grootste successen en 10 grootste missers | allochtonen voelen zich niet thuis bij Hollandse milieuorganisaties | kritische kanttekeningen bij "natuur voor de mensen": de natuur is geen consumptieartikel
  • Natuurbehoud mei 2002 | rijkdom natuur niet in geld uit te drukken (prof. Heertje) | de dijken in de zak van Zuid-Beveland | kustzone als beschermd gebied
  • Nederland leeft met water, nieuwsbrief van de projectgroep Waterbeheer 21 eeuw 1/1 | eerste overstromingskansen binnenkort bekend | watermaatregelen nodig in half miljoen hectare landelijk gebied (over SGR-2) | er zit vaart in de introductie van de watertoets | noodoverloopgebieden van rivieren vooral bovenstrooms effectief
  • Nieuwsbrief Europese kaderrichtlijn water mrt 2002 | grenzen van de stroomgebieddistricten vastgesteld | kaderrichtlijn gaat ook over grondwater

terug naar begin

  • Nieuwsbrief Milieu en Economie 2002-2.pdf | Milieu- en natuureffecten van verkiezingsprogramma's | SER wil snel EU-richtlijn voor CO2-emissiehandel | Besparing en effectiviteit van het energiebeleid | Trends in Duurzaam Nationaal Inkomen? | Externe kosten van de luchtvaart | Bestrijding van de uitstoot van broeikasgassen | Eco-efficiency als proeftuin | Handboek Life Cycle Assessment | Herstart Netwerk Milieu & Economie
  • Nieuwsbrief Vockestaert nr 7 | samenwerking met Natuurmonumenten om de gruttopopulatie te beschermen, Aanleg van N470, A4 en recreatieterreinen bij Vlaardingen vormen een bedreiging, maar ook de veranderingen in de veehouderij (koeien meer op stal bijv., waardoor grotere oppervlakken in één keer gemaaid zullen worden ….) | educatie- en recreatieproject Stilte naast de Stad
  • Sovonnieuws 15/1 | onstuimoig koloniejaar 2001 | kwartelkoning profiteert van beschermingsmaatregelen
  • Trendsinwater.nl nr. 6 | aalstand op historisch dieptepunt | zeegras (Zostera) op internet: www.zeegras.nl (en nu maar hopen dat de vogels deze site ook kunnen vinden) | nieuwe watersysteemrapportgae Maas: de Maas is in opmars als vogelgebied | monitoringverplichtingen vanuit de kaderrichtlijn water | monitoring van riooloverstorten | doe-het-zelf-sloottest voor agrariërs | gezamenlijke gebiedsgerichte rapportages van waterschappen, provincies en RWS | webworkshop tot 6 juni op www.mtm-nl.nl/webworkshop.html
  • Van Nature 12/3 | de vijfde nota is bij uitstek de gelegenheid om de Noordzee beter te beschermen | kleine gebieden wezenlijk voor behoud biodiversiteit | kritiek op de nieuwe natuurbeschermingswet (m.n. de verwarring rond beschermde natuurmonumenten, richtlijngebieden en het ontbreken van bescherming van delen van de EHS).
  • Van Nature 12/4 | behoud donker landschap | voorbeeld van samenwerking van Natuurmonumenten met een biologische veehouder op landgoed Oldenaller
  • Water en Land Nieuwsbrief nr 14 | www.waterenlandonline.nl 7 mei geopend | stand van zaken deelstroomgebiedsvisies en de voorbereiding van de nationaal bestuursaccoord water eind 2002 | natuur- en waterkwaliteit bij ruimte voor water | studiedag waterkansenkaarten | reactie Structuurschema Groene Ruimte-2 (Ben Hermans is er verrassend positief over).
  • Zoogdier 13/1 | beverrat is ondanks bestrijding nu in het hele rivierengebied aanwezig | weer een boommarter in het rivierengebied | interactie tussen bunzingen en bevers
  • Zuid-Hollands Landschap 2002/2 | zeezoogdieren voor de Nederlandse kust | debat over de kustlijn; zie ook www.kustzonebeleid.nl | weer 1000 ha zeegras in de Zeeuwse zeearmen
  • Vlugschrift IOPW 16 | op 21 maart hebben de IOPW-partners hun handtekening gezet ondr de bestuursovereenkomst Holding IOPW n.v. en de samenwerkingsovereenkomst OPP. | voor de uitvoering begint gaat men de plannen nog eens haarfijn doorrekenen (?!) | onderzoek naar drijvende kassen | Westlandse zoom: in afwijking van het streefbeeld en om aan Haagse wensen te voldoen wordt daar woningbouw gepland (Den Haag als stad van vrede en internationale organisaties). Deze wijzigingen moeten nog beoordeeld worden door het bestuur van de IOPW

terug naar begin

Literatuuraanwinsten

[de complete literatuurlijst waarover de Initiatiefgroep de beschikking heeft staat ook op deze netplek]

  • Regionaal Structuurplan Haaglanden, Haaglanden, groene schakel in de randstad, vastgesteld op 20 februari 2002
  • Hou je mond over de grond, grondbeleid en locatieontwikkeling na de Vijfde Nota Ruimtelijke Ordening, H. Priemus, D.J. Dubbeling (red), Delft 2000
  • Natuurgidsencursus IVN-Delft 2001-2002, met interviews met o.a. Jan Duijndam, Diny Tubbing, Michel Barendse e.a.
  • De vogels van Delft en Omgeving in 2001, Vogelwacht Delft en Omstreken, mei 2002
  • Jaarverslag Zuid-Hollands Landschap 2001
  • Verslag van de Workshop Meerjarenprogramma Economie (1-2-2002), prov. ZH 2002. "Ondanks de herstructurering van de oude terreinen blijft de behoefte aan nieuwe terreinen groot". Men wil in streekplannen een koppeling opnemen tussen de herstructureringsopgave en de claims voor nieuwe terreinen.
  • Jaarboek 2001 Ver. voor Zoogdierkunde en Zoogdierbescherming, jan 2002

terug naar begin

Trouw, 12-06-2002

Boeren maken vernieuwingsslag

Nederlandse boer veel verder in omschakeling naar nieuwe inkomstenbronnen dan gedacht

Van onze redactie economie

WAGENINGEN - Nederlandse boeren zijn veel progressiever dan gedacht. Maar liefst 40 procent heeft naast de aloude landbouwproductie nieuwe bronnen van inkomsten. Toch lopen de boeren op het gebied van plattelandsvernieuwing achter bij collega's elders in Europa.

Dat blijkt na grootschalig onderzoek in opdracht van de Europese Commissie. De vernieuwing in de Nederlandse landbouw wordt vooral gedragen door jonge boeren met relatief grote bedrijven. Zij spelen doeltreffend in op de wens van de Europese Unie om het oude subsidiestelsel voor de landbouwproductie geleidelijk om te vormen tot een stelsel dat de vernieuwing van het hele platteland ondersteunt. Zo gaan steeds meer boeren hun producten zelf verwerken en op de markt brengen of richten ze bij hun erf een camping op.

Het is de eerste keer dat wetenschappers nauwgezet in kaart hebben gebracht hoe de vernieuwingen in de landbouw doorwerken en welke boeren erin slagen er inkomsteri uit te genereren. Bij het onderzoek waren Europese universiteiten en een aantal instituten betrokken. Volgens onderzoeksleider Jan Douwe van der Ploeg, hoogleraar rurale sociologie aan Wageningen Universiteit, geven de resultaten een bemoedigend beeld van de landbouw in Nederland. „Tot onze verrassing loopt de praktijk bij de Nederlandse boeren ver vooruit op het beleid van de overheid. Ga maar na: Het ministerie van landbouw wil het aantal boeren dat een substantieel deel van de inkomsten haalt uit andere activiteiten dan landbouwproductie verdubbelen naar 20 procent, terwijl nu blijkt dat al 40 procent dergelijke nevenactiviteiten heeft."

Dat is goed nieuws voor het platteland, maar slecht nieuws voor de overheid. Volgens Van der Ploeg logenstraffen de feiten definitief het idee dat Den Haag het voortouw neemt als het gaat om plattelandsvernieuwing. "De vernieuwing is er meer 'ondanks' dan 'dankzij' het ministerie van landbouw."

Dat blijkt onder meer uit het feit dat Nederland moeite heeft het tempo van de Europese plattelandsvernieuwing bij te houden. "Naar de oude normen is Nederland een agarische gigant, met een ongekend grote export van landbouwproducten. Maar naar de nieuwe normen -die van de verbreding en de verdieping van de functie van het plattelandzijn andere Europese boeren veel verder gevorderd."

INTERVIEW OP PAGINA 5:

Plattelandsvemieuwing snelt beleid vooruit

Wouter Bax

Het aantal Nederlandse boeren dat méér doet dan voedsel produceren is veel groter dan de overheid dacht. Er komt een. nieuwe generatie boerenbedrijven aan: Solide, robuust en midden in de maatschappij.

Plattelandsvemieuwing

WAGENINGEN - Boeren willen alles bij het oude houden. Ze ergeren zich kapot aan zo'n minister van landbouw die maar loopt te zeuren over vage begrippen als voedselveiligheid en biologische landbouw. Dat beeld komt vaak naar boven bij de moeizame relatie tussen boer en overheid. Maar volgens plattelandssocioloog Jan Douwe van der Ploeg is de realiteit vaak omgekeerd. De boer vernieuwt, de overheid trapt op de rem.

Nou ja, 'de' boer. Niet iedere Nederlandse landbouwer loopt even warm voor de nieuwe wind die waait vanuit Brussel en die het einde van het subsidiestelsel op de landbouwproductie aankondigt. De Nederlandse landbouw is efficiënt, intensief en grootschalig en dat maakt de gang naar plattelandsvernieuwing ogenschijnlijk lastig. Toch valt dat nogal me, zo blijkt onder meer uit een enquete onder 3500 boeren die Van der Ploeg en zijn collega's voor de Europese Commissie hebben uitgevoerd. Hun bevindingen over de Nederlandse landbouw hebben ze vervat in het boek Kleurrijk Platteland dat ze morgen presenteren.

Volgens onderzoeksleider Van der Ploeg geven de resultaten een bemoedigend beeId van de landbouw in Nederland. "Tot onze verrassing loopt de praktijk bij de Nederlandse boeren ver vooruit op het beleid van de overheid. Ga maar na: Het ministerie van landbouw wil het aantal boeren dat een substantieel deel van de inkomsten haalt uit andere activiteiten dan landbouwproductie verdubbelen naar 20 procent, terwijl nu blijkt dat al 40 procent van de boeren dergelijke nevenactiviteiten heeft."

"Een van de opmerkelijke resultaten is dat het in Nederland doorgaans grotere bedrijven zijn die naast het produceren van voedsel andere dingen gaan doen", zegt Van der Ploeg "Ze verwerken hun eigen producten en verkopen die via een eigen winkel, ze wekken energie op met een windmolen op hun erf of ze beginnen een boerencamping. En enorm in opkomst zijn de maneges die boeren beginnen. Dat is een heel goed voorbeeld van plattelandsontwikkeling, omdat het de band tussen de stad en het platteland herstelt. Stadsmensen hebben behoefte aan ruimte en contact met dieren, en boeren gaan daarin voorzien." Een ander kenmerk van de vernieuwende boerenbedrijven is dat ze meestal door jonge, hoogopgeleide boeren worden geleid en dat de initiatieven voor vernieuwing meer dan eens door vrouwen worden genomen. "Dat is bemoedigend", zegt Van der Ploeg, "omdat dit echt een nieuwe generatie boeren oplevert. Met solide, robuuste bedrijven waaraan beduidend meer valt te verdienen dan in de gangbare landbouw en die bovendien goed passen in hun omgeving."

Maar de Nederlands landbouw vaart nu nog voor een groot deel op de export. Loopt de economie dan niet het risico een enorme knauw te krijgen? "Dat geloof ik niet", zegt Van der Ploeg. "Er komen andere activiteiten voor terug. En laten we eerlijk zijn: wat de Nederlandse productie betreft moeten we hoe dan ook een stapje terug. Nu gaat 80 tot 90 procent van de Nederlandse varkens levend of geslacht de grens over. Zo exporteren we voedsel en houden we de problemen hier. De boerer die klagen over de komende veranderingen zijn doorgaans degenen die ooit bekend stonden als de besten. Zij gaven met de meeste toewijding gehoor aan de wens om efficiënter te produceren. Maar ik verzet me ten stelligste tegen de suggestie dat de Nederlandse overheid deze boeren nu met'flinke' maatregelen onderdrukt om in Brussel goede sier te maken. De Nederlandse landbouw is vergeleken met de landbouw elders in Europa het verst doorgeschoten. Het is logisch dat we hier ook scherper beleid nodig hebben om de situatie te corrigeren."

Wat niet wil zeggen dat de Nederlandse overheid zo voortvarend is. "Het ministerie van landbouw is eerder een blok aan het been voor de boeren, een traag ambtelijk instituut dat voortdurend op de rem trapt en weinig anders doet dan wat het altijd deed: de export bevorderen en zeker stellen. Daar hebben ze in een streek als de Gelderse Achterhoek helemaal niks aan. De rem op vernieuwing komt ook tot uitdrukking in het feit dat Nederland en Groot-Brittannië de enige landen in Europa zijn zonder regelingen om jonge boeren op gang te helpen, terwijl die daar al jaren om vragen."

Nederland loopt achter, en dat maakt de EU tot een zegen, vindt Van der Ploeg. "Op Brussel valt ook van alles aan te merken, maar vandaaruit heb je een heel ander perspectief Daar is het helemaal niet logisch dat in Brabant alleen maar varkens worden gehouden en rond Parijs alleen maar graan wordt geteeld. Helaas kunnen boeren vaak nog niet om de eigen nationale overheid heen, maar de EU is een steeds doeltreffender bypass. Voor de landbouw heeft Europa bijzonder goed gewerkt."

ind@datadelft.com